Mr. E. Franquinet
Klik op de illustraties om ze in groter formaat te zien.
Voordracht gehouden door Cees Moonen tijdens de vergadering van het Jules Verne Genootschap op 28 maart 1998.
Jeugd en familie
Ik ga u iets vertellen over Mr E. M. C. B. Franquinet, de schrijver van de
tot nu toe enige Nederlandse biografie over Jules Verne. Edmond Marie
Constant Bernard Franquinet (roepnaam Eddy) werd als zesde en jongste kind
van de familie geboren te Maastricht op 6 januari 1896, en overleed op 17
november 1974. Hij is dus bijna 79 jaar geworden. Zijn vader was in
Maastricht een bekend industrieel. Veel van zijn voorvaderen zijn in de
17e eeuw burgemeester van Namen in België geweest.
Daarnaast zat het schrijven ook bij deze voorouders al in het bloed: een
natuurkundige in de vorige eeuw die veel publiceerde, en een grootvader
die o.a. lid van de Maatschappij der Nederlandse Letteren, meester in de
rechten en historicus was, en die bovendien vele bestuursfuncties had
naast zijn consulschap van België en Spanje.
Terug naar onze Ed. Op 9-jarige leeftijd verhuisde hij met de familie naar
Houthem bij Valkenburg. Vanaf zijn vroegste jeugd werd er thuis alleen
maar Frans gesproken. In Houthem kreeg hij privé-onderwijs aan
huis. Daarna doorliep hij in Maastricht het gymnasium, waarop hij naar
Amsterdam vertrok voor een rechtenstudie. Doordat Franquinet van alles
deed behalve studeren, moest hij na drie jaar geheel opnieuw beginnen,
maar nu in Utrecht. Op 27-jarige leeftijd slaagde hij als meester in de
rechten. Een jaar eerder, in 1922, was hij getrouwd; uit dit huwelijk zijn
geen kinderen geboren. Na diverse functies binnen de rechterlijke macht in
Maastricht, Gulpen en Utrecht werd Franquinet in 1939 benoemd tot rechter
bij de rechtbank te Roermond, waarvan hij van 1947 tot aan zijn
pensionering in 1966 vice-president was.
Eddy was een wat gedrongen figuur, van karakter zacht en vriendelijk, een
echt gezelligheidsmens die veel hield van ‘bruiloften en partijen’, maar
vreemd genoeg niets moest hebben van het jaarlijks terugkerende carnaval.
Bij hem thuis werden regelmatig feesten en diners georganiseerd, waaraan
vaak meer dan dertig personen deelnamen. Tot zover het een en ander over
Franquinet in het algemeen.
Luchtvaart, schrijven en andere interesses
Maar nu ga ik het hebben over een geheel andere Franquinet. Van jongs af
aan zat het schrijven Edmond in het bloed. Op de jonge leeftijd van 17
jaar had hij al een artikel gechreven met de titel Nr. 47, een verhaal
over een luchtrace, waarvoor hij ƒ 2,50 betaald kreeg van de provinciale
Brabantse Courant in Den Bosch. Zijn grootste hobby is altijd de
luchtvaart geweest, en dat is in de loop der jaren alleen maar toegenomen.
Daarover straks meer.
Naast de luchtvaart hadden nog vele andere onderwerpen zijn warme
belangstelling: literatuur, kunst, levensbeschrijvingen over personen die
voor de cultuur van Limburg belangrijk waren, oude boerderijen en
gebouwen, natuur in het algemeen en ga zo maar door. Vanaf halverwege de
jaren ’20 publiceerde hij bijna ieder jaar wel een boek over een van de
genoemde onderwerpen, maar de lucht- en ruimtevaart bleven zijn eerste en
grootste liefde.
Franquinet was o.a. mede-oprichter van het comité ‘Vliegveld
Zuid-Limburg’, het huidige ‘Airport Aken-Maastricht’. Vanaf 1932 verzorgde
hij eenmaal per maand een rubriek voor de KRO radio, getiteld KRO
Luchtnet. Na de oorlog nam hij die draad weer op, met als titel De
vliegende Hollander op zondagmiddag. Hij hield dit vol tot september
1964. Het was de langste radiorubriek die er ooit op de radio is geweest:
27 jaar! Een ander radioprogramma dat vermeld moet worden is Sprong in
het heelal. Deze hoorspelserie werd tussen 1955 en 1958 uitgezonden door
de KRO op zondagavond vanaf half tien. Het was een serie met onderwerpen
als een vlucht naar de maan en daarna naar Mars van de schrijver Charles
Chilton, vertaald door onze Edmond.
Een en ander deed hij onder het pseudoniem P. R. O. Peller, dit op
uitdrukkelijk verzoek van de minister van justitie, om enige afstand te
bewaren tussen zijn werk als rechter in Roermond en zijn vele schrijverij.
Is er iets nieuws onder de zon wat belangenverstrengeling betreft?
In 1929 onderging Edmond Franquinet, samen met zijn vrouw, zijn luchtdoop:
met een nieuw éénmotorig Fokker-vliegtuig van de KLM vloog
hij van Brussel naar Parijs. In 1930 maakte hij zijn eerste vlucht met een
door hem bestuurd sporttoestel. In hetzelfde jaar verscheen zijn eerste
boek over de luchtvaart. In 1936 werd Edmond leraar aan het Nederlands
Luchtvaart Instituut te Utrecht; in deze periode schreef hij in
samenwerking met anderen de eerste Nederlandse Luchtvaart
Encyclopedie.
Naast het schrijven van – schrik niet – ruim 800 artikelen in ongeveer
veertig verschillende tijdschriften over lucht- en ruimtevaart, de eigen
taal en cultuur in Zuid-Limburg, etc. etc., behoorden ook het schilderen,
tekenen en fotograferen tot zijn hobby’s, hetgeen mag blijken uit de zeer
vele reizen die hij maakte met zijn vrouw in de jaren ’30, ’50 en ’60,
waarover hij ware boekwerken samenstelde, geïllustreerd met
eigengemaakte foto’s en tekeningen. Ook hield hij regelmatig lezingen over
deze reizen, waarbij hij eerst lichtbeelden vertoonde, en later zijn
eigengemaakte dia’s.
In totaal schreef Franquinet maar liefst 21 boeken over de al eerder
genoemde onderwerpen. Daarnaast heeft hij ook nog eens twaalf vertalingen
op zijn naam staan uit het Duits, Frans en Engels, de meeste handelend
over science-fiction en ruimtevaart.
De sprong in de derde dimensie, een boek over ruimtevaart
Jules Verne
Iedereen zal zich langzamerhand wel gaan afvragen: “Ja, alles goed en wel,
maar waar blijft Jules Verne?” Alles op zijn tijd, heren! Eerst wil ik nog
even wijzen op eigenaardigheden van beide schrijvers. Zij waren alle twee
echte ‘veelschrijvers’ en zaten liefst ’s morgens vroeg vanaf vijf uur al
achter hun schrijftafels. En beiden waren doodgewone figuren die in het
geheel niet opvielen en een normaal, rustig, burgerlijk leven leidden.
Ja, en dan nu eindelijk Jules Verne. In de oorlogsjaren ’40–’45 was er
voor het personeel van de rechtbank in Roermond weinig te doen. Dus nam
Franquinet het besluit om een biografie te gaan schrijven over een van
zijn jeugdidolen: Jules Verne. In de jaren ’40–’41 heeft hij dit werk
voltooid. En hoewel het in onze ogen misschien wat oubollig is geschreven,
blijft het toch een zeer lezenswaardig boek. De pentekeningen in deze
biografie zijn van de hand van zijn neef Robert Franquinet, iemand die ook
al enorm veel heeft geschreven.
Jules Verne, zijn persoon en zijn werk
Een pentekening van het eiland Feydeau, door Rob. Franquinet
Toen Edmond begon aan zijn Verne-biografie, had hij slechts veertig boeken
van Verne gelezen. De andere boeken kon hij niet te pakken krijgen, zelfs
niet in diverse bibliotheken. Hij heeft toen contact opgenomen met de
Amsterdammer Cornelis Helling, de man die
in 1935 heeft meegeholpen de Franse Société Jules Verne op te richten en
die er zo’n dertig jaar vice-voorzitter van is gebleven.
Helling was bereid Edmond Franquinet zijn eigen exemplaren te laten lezen,
maar slechts onder één voorwaarde: Helling wilde dan ieder
weekend meekomen naar Roermond. En zo geschiedde. Idere zaterdag verscheen
Cornelis Helling met zes Franse eerste drukken onder zijn arm bij
Franquinet thuis en zondagavond vertrok hij weer met zijn boeken. Zo is
dat een paar maanden door gegaan: Edmond boven lezend en uittreksels
makend, terwijl Helling beneden zat te eten en te drinken. Let op: het was
oorlogstijd!
De biografie Jules Verne, zijn persoon en zijn werk
verscheen in 1942 bij uitgeverij De Pelgrim te Eindhoven.
Andere publicaties over Verne van de hand van Edmond Franquinet zijn
de volgende:
- 1945: Een dagblad in de 29e eeuw, een vertaling van La Journée d’un journaliste américain en 2889, met een uitgebreid voorwoord.
- 1964: een vernieuwde uitgave van zijn biografie over Verne.
- 1969: Een zee voor de Sahara, een vertaling van L’Invasion de la Mer.
- 1972: Een dokters-visite, een vertaling van Frritt-Flacc, in het blad Holland-SF.
- In 1973 was Franquinet bezig met een vertaling van L’Eternel Adam, in 1974 onder de titel De eeuwige Adam uitgegeven als boekje bij Uitgeverij: R van Hevel, Ilsestraat, Oevel, België.
Een dagblad in de 29e eeuw
De kortere versie van de biografie
Mijne heren, ik hoop dat ik een klein beetje de sluier heb kunnen oplichten over een persoon die voor ons allen uitermate belangrijk is geweest en die belangrijk zal blijven zolang er nog één Jules Verne-fan in Nederland over is!
